We leven in een tijd waarin 'vintage' en 'tweedehands' hip zijn. Marktplaats draait overuren en we vinden het doodnormaal om meubels, kleding en zelfs keukens een tweede leven te geven. Het is duurzaam en goed voor de portemonnee. Soms slaat die gedachte echter iets te ver door. Er zijn mensen die bij een verhuizing of een tuinrenovatie overwegen om hun oude graszoden op te pakken en ergens anders weer neer te leggen. Of ze zien een advertentie: "Gratis af te halen: gebruikt gazon". Het klinkt sympathiek, maar in de praktijk is het verplaatsen van een bestaand gazon een recept voor ellende.
Gras is geen tapijt
In tegenstelling tot een Perzisch kleed, is een grasmat een levend organisme dat diep geworteld zit in de aarde. Zodra je een bestaand gazon probeert af te steken, snijd je het wortelstelsel voor een groot deel af. De mat die je overhoudt is vaak instabiel, valt uit elkaar van ellende en neemt een hoop onkruid en bodemproblemen mee naar de nieuwe bestemming. De kans dat zo'n 'tweedehandsje' goed aanslaat op een nieuwe plek is miniem. Het resultaat is meestal een hobbelig veld dat meer wegheeft van een knollenveld dan van een biljartlaken.
De betere optie is om te kijken naar wat je hebt en dat te 'refurbishen'. Vaak is een gazon dat er slecht bij ligt – geel, dun of vol mos – nog prima te redden. Je hoeft het niet weg te gooien en te vervangen. Je moet het alleen een tweede jeugd geven. Dit is de ware vorm van duurzaam tuinieren: behouden en verbeteren.
Lucht is leven
Een oud gazon heeft vaak last van ademnood. Door jarenlang maaien, lopen en regenval is de toplaag zo dichtgeslibd dat er geen zuurstof meer bij de wortels komt. De grasplant stikt langzaam en maakt plaats voor mos. De reddingsboei voor zo'n gazon is gazon beluchte. Hierbij maak je mechanisch gaten in de grond. Je prikt de viltlaag door.
Het klinkt als een martelgang voor je tuin, maar het is een verjongingskuur. Plotseling kan de bodem weer ademen. Regenwater bereikt de diepere lagen en voedingsstoffen worden weer opgenomen. Je zult zien dat een ogenschijnlijk 'dood' stuk gras binnen enkele weken weer opveert. Het is vergelijkbaar met het schuren en lakken van een oude kast. De basis is vaak nog prima, het heeft alleen wat liefde en de juiste behandeling nodig om weer te stralen.
Regelmaat als sleutel tot succes
Na zo'n grote ingreep is het zaak om het bij te houden. Een gazon dat verwaarloosd wordt, vervalt snel weer in oud gedrag. Goed gazon onderhoud is niet ingewikkeld, maar vraagt wel om discipline. Het gaat om de heilige drie-eenheid: maaien, mesten en kalken.
Maaien doe je in het groeiseizoen liefst wekelijks. Hierdoor krijgt onkruid geen kans om zaad te vormen en wordt het gras gedwongen om in de breedte te groeien, wat zorgt voor een dichte mat. Bemesting zorgt voor de diepgroene kleur en groeikracht. En vergeet de kalk niet; in Nederland verzuurt de bodem snel, waardoor gras voedingsstoffen minder goed opneemt. Door de zuurgraad op peil te houden, blijft de motor van het gras draaien.
Nieuw is niet altijd beter
Het idee dat alles wat oud of lelijk is direct vervangen moet worden door iets nieuws, is zonde. Zeker in de tuin. Een ouder, goed onderhouden gazon is vaak sterker en beter bestand tegen droogte dan een pas aangelegde mat die nog moet wennen. Dus laat die schep staan en begin niet aan het verhuizen van plaggen. Investeer die energie in het beluchten, voeden en maaien van wat er al ligt.
Voor je het weet heb je een gazon dat eruitziet als nieuw, zonder dat er een vrachtwagen aan te pas is gekomen. Dat is pas echt slim hergebruik.
